____________________________________________________________________________________________

Ayetler Işığında İmam Ali (as)

Ehli Beyt mektebinin büyük alimlerinden olan Seyyit Sadık Şirazi'nin
"Kur'an'da Hz. Ali" adlı iki ciltlik kitabının özetidir.

______________________________________________________________________________________________________________________


Müminlerin Emiri İmam Ali (a.s) hakkında Hz. Peygamber buyurdular ki: "Ya Ali, senin yüzünden iki kavim, (iki taife)
helak olur. Birincisi; senin hakkında guluv edip seni ilahIaştıran; ikinci sana düşmanlık yapıp hakkaniyetini gizleyenler."

Elinizdeki bu kitapta da ilk kitaplarımızda olduğu gibi, İmam Ali'nin esrar perdelerini Kur'an-i Kerim'in ışık ve
kılavuzluğunda aralamaya devam edeceğiz.

Hedefimiz, taraftarlarının korkulandan, düşmanlarının da düşmanlıklarından dolayı gizledikleri bu hakikatlerı, kitabımızın bu
serisinde de gün ışığına çıkartarak, hak ve hakikate susamış hak aşığı, gerçek gönül erbabını, bu zülal ve pak suyla kani etmektir.

Allah, er geç nurunu tamamlayacak; dinini yeryüzüne hakim kılacaktır. İşte o gün, batıl inançlarında direnenlerin sonu
çok acı olacak ve o gün pişmanlık da fayda vermeyecektir.

Biz, bin dört yüz yıldır gizletilmeye çalışılan bu hakikatleri gün ışığına çıkarmanın peşindeyiz. Olur ki, bu çabalanmızdan
dolayı Yüce Allah, İmam Ali ve masum evlatlannın yüzü suyu hürmetine günahlarımızı bağışlar ve ebediyet diyarında
onlara komşu yapar.

1- "Bismillahirrahmanirrahim"


Hafız Suleyman b. İbrahim Kunduz'nin rivayetine göre; İbn-i Talha El-Halebi Şafii Durrul mensur adlı kıtabında şöyle
rivayet etmiştir:

"Biliniz ki bütün semavi kitapların sırları Kuran'da'dır ve Kuran'da olan bütün sırlar ise Fatiha suresindedir. Fatiha
suresinde olan bütün sırlar ise besmele 'de 'dir. Ve besınele'de olan bütün sırlar ise besmeledeki be dedir.
Be'de olan bütün sırlar ise Be'nin altındaki noktadadır." 1

Daha sonra İmam Ali (a) nin şöyle buyurduğunu rivayet etmiştir: "Ben be 'nin altındaki noktayım. "

Hafız Kunduzi'nin başka bir rivayetinde ise; Hakim Tirmizi, İbni Abbas'ın bu ayetin tefsirinde, şöyle dediğini rivayet etmiştir:
İmam Ali Bismillahirrahmanirrahim de olan be 'nin altındaki noktayı akşamdan sabah namazına kadar tefsir eder fakat bitmezdi' 2

2- "İhdines sıratel Mustakim (Allahım bizi dosdoğru yola hidayet eyle)" 3

Salebi "Keşful Beyan fi Tefsir-ul Kur'an" adlı tefsir kitabında, bu ayetin tefsirinde şöyle naklediyor: "Allah'ım bizi dosdoğru
yola hidayet eyle" ayetinin tefsirinde Müslim b. Heyyan Ebu Bureyde'nin şöyle dediğini duydum. Sırat'tan (Doğru yol)
maksat Hz. Muhammed, Hz. Ali ve Ehl-i Beyti'dir." 4

Hadis ve tefsir alimleri bu ayetin tefsirinde birden fazla hadis nakleder ve bu ayetin Hz. Muhammed ve Ehl-i Beyt'i hakkında
indiğini nakletmişlerdir.

3- "Kendilerine nimet verdiklerinin yoluna" 5

Hafız Hakim Haskani (hanefi) Şevahid Tenzil adlı kitabında bu ayetle ilgili olarak söyle rivayet etmiştir. "Kendilerine nimet verdiklerinin yoluna" yani Hz.Muhammed, Ali bin Ebi Talib ve taraftarları ve onların yolunu takip eden taraftarları
(Ali Şiası = Caferiler = Şia = Ehlibeyt Taraftarları = Onikiimam Taraftarları = Ali gibi yaşamaya çalışan Aleviler) 6

------------------

1 - Yenabi-ul mevedde s.69
2 - Yanabı-ul mevedde s. 70
3- Fatiha Suresi 7
4 - Reşfet-ul Sadi s. 25 ve Yenabi-ul mevedde s. 114
5- Fatiha Suresi 7

4- "Bu kendisinde şüphe olmayan muttakiler için yol gösterici olan bir kitaptır" 7

Ehli sünnet alimleri Abdullah b. Abbas'ın bu ayetin tefsirinde şöyle dediğini rivayet etmişlerdir:
"Bu kendisinde şüphe olmayan" yani: Bu kendisinde süphe olmayan bir kitap ki Allah in katındandır. "

"Yol gösterici; yani aşikar, nurlu yol"

"Muttakiler" kelimesinden kasıt ise; Ali bin Ebu Talib'tir.

O'na göre ki, imam Ali, göz açıp kapayana kadar dahi, Allah'a şirk koşmamıştır" 8

Imam Ali şirk ve putlara tapmaktan uzak olarak yüce Allah'a halis kulluk etmiştir.
Imam ve taraftarları da hesaba çekilmeden cennete gireceklerdir.

5- "Ve kendilerine rızık olarak verdiklerimizden Allah rızası için sarf ederler" 9

Allame Hanefiyye Mir Muhammed Salih Tirmizi bu ayetle ilgili olarak Ahmed b. Musa Merdeveyh'den şöyle rivayet etmiştir:
"Bu ayeti kerime Emir El-Müminin Ali hakkında indi." 10

6- "İşte bunlar Rabb'lerinden olan bir hidayet üzeredirler ve kurtuluşa erenlerde bunlardır." 11

------------------------

6- Şevahid-ul Tenzil c.1 s.66
7- Bakara Suresi 2
8- Sevahid-ul tenzil c.1 s. 67
9- Bakara Suresi 3
10- EI menakıb-ul Mir Keşfi Hanefi: son solumun ilk kısmına bak
11- Bakara Suresi 5

Hakim Haskani Hanefinin rivayetine göre, Selman Farsi, İmam Ali'den şöyle naklediyor: 'Ya Ebel Hasan (Ya Ali), sen ve ben peygamberin huzuruna her kabul edildiğimizde" Hz, Resul şöyle diyordu:"Ya Selman; Ali ve taraftarları kıyamet gününde
kurtuluşa erenlerdir."12

7- "Adem Rabbinden bir takım emirler alıp onları yerine getirdi, bunun üzerine Rabbi de tövbesini
kabul etti. Şüphesiz ki O, daima tövbeleri kabul eden, çok esirgeyendir." 13

İbni Abbas Hz, Resulullah'a (s.a.a) bu ayetin tefsiri hakkında sorduğunda: 'Adem (a.s), hangi kelimeler aldı da, Rabbide
onun tövbesini kabul etti." dedi. Hz. Resulullah şöyle buyurdu: "Adem, Allaha şöyle yalvarmıştı: 'Ey Rabbim, Muhammed (s.a.a)
Ali, Fatma, Hasan ve Hüseyin'in hakkı için beni bağışla' ve yüce Allah Adem 'in bu kelimeler ile yalvarışından dolayı onun
tövbesini kabul etti. "14

8- "Namaz kılın, zekatı verin ve ruku edenlerle ruku edin." 15

İbn-i Abbas'dan şöyle rivayet edilmiştir: "Bu ayeti kerime Hz. Resulullah ve İmam Ali hakkında has olarak indi.
Ona göre ki, ilk namaz kılan ve ruku eden onlar idi." 16

9- "Sabır ve namazla yardım isteyin şüphesiz namaz, huşu duyanların dışındakilere ağır gelir." 17

Hakim Haskani Hanefi'nin rivayetine göre İbn-i Abbas'ın şöyle dediğini rivayet eder: İbn-i Abbas dedi ki:
"Namaz'da huşu ile boyun eğenlerden kasıt, Hz. Muhammed ve Ali'dir ve bu ayet onlar hakkında indi". 18

------------------

12- Şevahid-ulTenzıl c1. s.69
13- Bakara Suresi 37
14- lbn-i Meğazili Şafii: Menakib Ali bin Ebi Talib s. 63, Suyuti el Şafii c.1 s.60
15- Bakara Suresi 43
16- Menakib Keşfı bırıncı bab, Harezmi; menakib Ali bın Ebi Talib s198, Zehebi: Mi- zin-ul i'tidal s.223-224, Usd'ul Gabe c. 3 s.93-94, Şevahid-ul Tenzi! c. 1, s. 89
17- Bakara Suresi 45
18- Şevahid-ul Tenzil c.1.s. 89

10- "Bir zamanlar Rabbi İbrahim'i bir takım kelimelerle sınamış, onları tam olarak yerine getirince:
Ben seni insanlara imam (önder) yapacağım, demişti... "19

Abdullah b. Mes'ud bu ayetin tevilinde Hz. Resulullah'ın şöyle buyurduğunu rivayet eder:
"Yüce Allah; Beni Peygamber, Ali'yi ise vasi olarak seçti." 20

11- "Deki: "Doğu da Allah'ındır, batı da. O dilediğini doğru yola yöneltir." 21

Hafiz Hakim Haskani'nin rivayetine göre, Huzeyfe'den Hz. Resulullah'ın şöyle buyurduğunu rivayet eder:
"Hakikaten Ali'yi kendilerine veli tutarlarsa kendilerine hak yolu gösteren bir rehber ve kendisiyle birlikte doğru
yola ileten olarak bulacaktırlar." 22

12- "Böylece sizi vasat bir ümmet kıldık ki, insanların üzerine şahitler olasınız. Peygamber de sizin
üzerinize şahit olsun..." 23

Hafiz Hakim Haskani'nin İmam Ali (a.s) şöyle buyurduğunu rivayet eder: 'İnsanların üzerine şahit olasınız" Kuran'daki
bu ayetten kasıt; "Hz. Resulullah bize şahit ve biz de insanların üzerine şahitiz. Ve yeryüzündekilerin üzerine hüccetiz.
Ve yüce Allah bizim hakkımızda şöyle buyurdu: ''Böylece sizi vasat bir ümmet kıldık." 24

------------------

19. Bakara Suresi 124
20- Meğazili: Menakıb Ali bin Ei Talib s. 276 ve Şevahid-ul Tenzil c. 1 s. 92
21. Bakara Suresi 142 .
22- Kenzul Ummal h. 32966 ve Şevahid-ul Tenzil c. 1 s. 63-64
23. Bakara Suresi 143
24- Şevahid-ul Tenzil c. 1 s.92

13- "Ey İman edenler, sabır ve namazla Allah'tan yardım dileyin. Şüphesiz Allah sabredenlerle beraberdir."25

Abdullah b. Abbas Hz. Resulullah'ın şöyle buyurduğunu nakleder: "Allah Teala Kuran'da her ne kadar 'Ey "İman edenler"
ayetini nazil etmişse, bu hitabın ilk baştaki efendisi Ali'dir. "26

14- "İnsanlardan öylesi de vardır ki, Allah'ın rızası için kendini feda eder. Allah kullarına karşı çok şefkatlidir."27

Allame Hindi Ubeydellah Bısmıl, Kitabul Kebir ve Menakib Emir EI-Mumin'in Ali bin Ebi Talib kitabın'da, Gazali ve Sa'lebi'nin tefsirinden ve birçok tarih ve tefsir kitaplarından bu ayeti kerimenin, Hz. Resulullahın Mekke'den Medine'ye hicret ederken
bu ayeti kerimenin İmam Ali hakkında indiği hakkında ittifak ediyorlar.

Doğrusu Hz. Resulullah hicret edeceği zaman İmam Ali'yi kendi borç ve emanetlerini sahiplerine ulaştırması için kendi yerine
halife tayin etti... Peygamber Efendimiz kendisine yönelik müşriklerin planladığı tuzakları İmam Ali'ye bildirerek onun kendi
yerine yatmasını söylemişti. İmam Ali bir an tereddüt etmeden peygamberin dediği gibi yaptı.

Yüce Allah Cebrail ve Mikail'e (a.s) şöyle buyurdu: "Ben birinizin ömrünü arkadaşınınkinden daha uzun etmek istesem,
hanginiz ömrünün kısa olmasını isteyip arkadaşına karşı fedakar olmak isterdi? Cebrail ve Mikail (a.s) uzun hayatı
istediklerinde, Yüce Allah onlara hitaben şöyle dedi: "Neden habibimin kardeşi Ali gibi olmadınız? Ali, Hz. Muhammed (s.a.a)
ve kardeşi uğruna kendi nefsini feda edip, onun yatağına yattı. Derhal yanına inin, onu (Ali 'yi) düşmanlarının şerrinden koruyun."

Bu emir üzerine Cebrail ve Mikail (a.s), İmam Ali'nin huzuruna indiler, biri başı ucunda, öbürü ise ayakları ucunda beklediler.
Cebrail (a.s) buyurdu ki: "Kim senin gibi olabilir ki, Ey Ali b. Ebi Talib! Allah, meleklerine karşı seninle iftihar ediyor!"

Bunun üzerine yüce Allah İmam Ali'nin bu şanına Hz. Resulullah'a şu ayeti indirir: "İnsanlardan öylesi vardır ki, Allah'ın
rızasını kazanmak için..." 28

Hakim Nisaburi ibni Abbas'dan şöyle rivayet ediyor: "Ali (a.s) bir an bile tereddüt etmeden kendi nefsini, peygamberin nefsi
yerine feda ederek, Hz. Peygamberin elbisesini giyindi.. . "29

------------------

28. Irceh ul Metalib s. 70
29. Mustedrek A'laI sahiheyn c.3 S. 4

Bu ayetin İmam Ali hakkında indiğini bir çok Sünni alim kendi kitaplatında nakletmiştirler. Onlar'dan bazıları:

-İbn-ul Saib Kelbi kendi tefsirinde: El- Teshil Ulum-ul Tenzil c.l s. 94
-Ebu Abdullah Muhammed Bin Ahmed Bin ebi Ahmed b. Ebı bekr b. ferec Ensar-il Kurtubi: Tefsir-ul Kurtubı c. 3 s. 347
-Allame ŞAli Ebul Hasan Şeybanı (kendisi meşhur alimlerdendir.) ibn Esır: Esed-ul Ğabet fı maarifetul sahabiye c.3 s. 25
-Alleme Şafii, Ebu bekr Nişaburi: Tefsır-ul Taberi c. 1 s.281
-Hadis alimi İbni Kenci: Kifayet-ul Talib s. 114
-Abdurrahman el Sefuri Şafii: Nuzhetul Mealis c. 25 s. 168
-Muhibbidin Taberi: Zehair-ul ukba s. 88
-İmam Gazali: İhyaul Ulumul Din c. 35 s. 238
-Allame Malikiyye Nureddın El Mekki (ibn-ı sabbağ): Fusul-lul Muhimme s. 33
-Sıbt ibn Cevzi: Tezkiret-ul Havas s. 21

15- "Dinde zorlama yoktur. Gerçekten hak, batıldan iyice ayrılmıştır. Tağut'u inkar edip, Allah'a inanan
kimse kopmak bilmeyen sağlam bir kulpa sarılmıştır. Ve Allah her şeyi duyan, bilendir" 30

Harezmi'nin naklettiği bir rivayette Hz. Peygamber'in (saa) İmam Ali'ye şöyle dediğini rivayet etmiştir:
'Sen kopmak bilmeyen sağlam bir kulpsun." 31

16- "Mallarını Allah yolunda harcayanların durumu, her başağında yüz tane olmak üzere yedi başak
veren tanenin durumu gibidir. Allah dilediğine kat kat verir. Allah'ın lütfu geniştir her şeyi bilir." 32

Hafız Hakim Haskani'nin rivayetine göre, İmam Muhammed Bakır (a.s) bu ayetin tefsirinde şöyle buyurmuştur:
"Kur'an'daki mallarını Allah yolunda harcayanların durumu' ayeti kerimesi, İmam Ali'nin şanı hakkında inmiştir."33

17-"Hikmeti dilediğine verir. Kime de hikmet vermişse şüphesiz ki, ona pek çok hayır verilmiştir " 34

İbn-i Mes'ud Resulullah'ın şöyle buyurduğunu naklediyor:

"Hikmet on parçaya bölündü. Dokuz parçası Aliye verildi ve bir parçası da insanlara verildi. "35
Bu hadisi birden fazla sünni alimi nakletmektedir. Onlardan bazıları şunlardır.

-Ahmed Bin Henbel: Fazail Ali Bin Ebi Talib c.1, s.63
-Hafız Hakim Haskani: Şevahid-ul Tenzil c. 1 s. 106
-Hanefi Hındı: Kenzul Ummal c. 6 s. 104
-Harezmi: Menakib Harezmi s. 49
-İbn-il Esir: Usd-ul Ğabe c. 4 s. 22
---------------------------------

30- Bakara Suresi 256
31- Menakib-iI harazmi: s. 24
32- Bakara suresi 261
33- Şevahid-ul Tenzil c. 1 s.106
34- Bakara suresi 269
35- EI bidaye ven nihaye c. 7 s. 360

18- "Gece ve gündüz, açık ve gizli Allah yolunda sarf edenlere gelince, işte onların mükafatları Rablerinin katındadır. Onlara korku yoktur ve onlar üzülmeyeceklerdir." 36

Osman Hadyevi, bu ayetin tefsirinde naklettiği bir rivayete göre, mezkur ayet hakkında şöyle diyor: "Allah yolunda sarf edenlere gelince" ayeti kerimesi Ali bin Ebi Talib'in şanına indi. Ali'nin dört dirhemi vardı, birini gece, birini gündüz, birini
aşikar ve birini de sadaka verdi. Bunun üzerine bu ayet indi. "37

Bu ayetin İmam Ali hakkında indiğini, birçok Sünni tefsir ve hadis alimi kendi kitaplarında nakletmiştir. Onlardan
bazılarınnın fihristini aşağıda veriyoruz:

-Envar-ul Tenziı: s.162 (beyzani safii)
-Tefsir-ul Hazin: c. 2 s. 201
-İbni Kesir Dimeşki: Tefsır Kur'an'il Azim c. 1 s. 36
-Irak muftisi olan Kenci Şafii: Kıfayet-ul Talıb s. 322
-El Muhıbbiddin Taberi Şafii: Zuair-ul Ukba s. 88 ve Riyazed kitabi c. 2 s. 206
-Tenvir-ul Mıkyas mın Tefsır İbn-i Abbas s. 39
-Tefsir Sa'alebi: c. 1 s. 223
-Fahn Razi: Menfatıh-ul Gayb. Bu ayetın T efsiri bölümünde
-İbn-ı Hacer: Sevaik Muhrike s. 78
-Sadık Hasen Han Buhari Kannuci: Fethul Beyan FıI Mega'sid-ul Kur'an c. 1 s. 457
-Harezmi: Menakib Harezmi s. 198
-Tirmizi: Sahih Tirmizi c. 2 s. 299

19- "Peygamber (Rabbi tarafından) kendisine indirilene lman etti. Müminler de..." 38

Harezmi; Şafii alimi Muhammed b. İbrahim Hameveyni'den Ebi Selma dedi ki; Hz. Resulullah'ın şöyle buyurduğunu duydum:
"Miraca çiktığımda yüce Allah bana dedi ki: 'Peygamber, (Rabbi tarafından) kendisine indirilene iman etti.' Bende dedim ki: 'MüminIerde' Yüce Allah bunun üzerine şöyle buyurdu; 'Ey Muhammed! Sana selam olsun, sen doğruyu söyledin.
Senden sonra ümmetine senin yerine geçmek üzere kimi seçtin?'

Ben dedim ki: 'Ehlimin en hayırlı olanını seçtim. '

Bana buyurdu ki: 'Ali bin Ebu Talib'i mi seçtin?'

Ben dedim ki: 'Evet, ey Rabbim!'

Cenab-ı Hak bunun üzerine bana hitaben şöyle buyurdu: 'Ey Muhammed! Yeryüzüne baktım: Seni Seçtim sana isimlerimden bir isim verdim. Ben her zikredildiğimde sende zikredilesin Ben Mahmud olanım, sen ise Muhammedsin, sonra bir daha yeryüzüne baktım ve Ali'yi seçtim, ona isimlerimden bir isim verdim. En yüce olan (Aliyyul Ala) benim: Oda yüce olan Ali'dir.

Ey Muhammed seni, Ali, Fatıma, Hasan ve Hüseyni nurumdan (nur gölgeleri olarak) yarattım. Sonra da sizlerin velayetini göklere ve iki yer yüzüne sundum. Kim sizin velayetinizi kabul ettiyse zafere ulaştı ve müminlerden oldu. Kimde sizin velayetinizi inkar eder ve kabul edmezse küfre ve dalalete saptı."

Ya Muhammed! "Bir kul, soyu kesilene kadar veya beli bükülene kadar bana ibadet etse dahi, bu haliyle sizin velayetinizi
inkar ederse onu kesinlikle affetmeyeceğim. Ancak sizin velayetinizle gelirse..." 39

---------------------------------

38- Bakara Suresi 285
39- Harezmi: Mektel Hüseyn c. 1 s. 95 Feraid-ul semteyn c. 2  ve Yenabi-ul Mevedde s. 486

20- "......Halbuki onun gerçek tevilini ancak ilimde derinleşmiş olanlar bilir, onlar; Biz ona inandık, hepsi
Rabbimizin katındandır derler, ancak akıl sahipleri düşünebilirler." 40

İbn-i Hacer Askalani'nın rivayetine göre Hz. Resulullah'ın' şöyle buyurduğunu rivayet etmiştir: "Ben Kuran ın inişi için nasıl savaştıysam, Ali'de Kuran in tevili için savaşacaktır. "

Başka bir hadiste Hz. Peygamber şöyle buyurmuştur: "Ben ilmin şehriyim Ali'de onun kapısıdır. Kim ilim talep ederse onun İmam Ali'nin kapısına gelsin. "41

Başka bir hadiste: "Benden sonra insanların, Kuran'in tevilini de bilmedikleri şeyleri Ali'den öğrenecekler." 42

Tefsir ve hadis alimleri bu ayetin tefsir ve şerhinde, Hz. Resulullah'tan naklettikleri hadiste, Ali bin Ebu Talib'in tevili için savaşacak, nasıl ki Hz. Peygamber'in Kur'an'ın inişi için savaştığı gibi bu gerçeği Sünni alimlerinin en önde gelenleri
ittifak etmişlerdir ve biz size bu hadislerin kaynaklanından bazılarını takdim ediyoruz:

1. El İsa be fi Temyız-ul Sahabe c. 1 s. 22
2. Kenzul Ummal c. 6 s. 390-391
3. Yenabi-ul Mevedde s. 521
4. Şevahid-ul Tenzil c. 1 s.29
5. Menakib ibn-i Meğazıli s. 112
6. Menakib Harezmi s. 246
7. Feraid-ul Semteyn bab 56
8. Sevik-ul Muhrike s. 75- 93
9. Mızan-ul i'tidal fi Nekd-ul Rical c. 1 s. 205
10. El istıab fı Ma'arifetul Sehabe c. 4 s. 35
11. Kıfayet-ul Talıb s. 242
12. Hasais fi Fazı Ali Bin Ebi Talib'de
13. Müstedrek ala-l Sahiheyn c. 2 s. 148
14. Musned ibn-ı Hanbel c. 6 s. 289
15. Musned Ebi Davud c. 3 s. 90
16. B İmame ves Siyaset c. 2 s. 106
17. Sahih Müslim c. 4 s. 235

-----------------------

40. Al-i Imran Suresi 7
41. Menakib ibn-i Meğazıli s.84
42. Şevahid-ul Tenzil c.1 s.29
43- AI-i imran Suresi 33
44- Şevahıd-ul Tenzil c.1 s. 118-119
45- AI-i İmran Suresi 61
46- Şevahid-ul Tenzil c. 1 s. 58
47- AI-i Imran Suresi 61
48- Fahri Razi: Tefsir-ul Kebir c. 8 s.80

21- "Gerçek şu ki Allah Adem'i, Nuh'u, İbrahim ailesini ve İmran ailesini....." 43

Hakim Haskani Hanefı Sekik'ten şöyle rivayet ediyor: "Abdullah'in mushafında (ibn-i Mesud'un yazdığı Kuran 'dan) bu ayeti
şöyle okdum: "Gerçek şu ki Allah Ademi, Nuh'u, İbrahim ailesini ve İmran ailesini (Al-i Muhammed ailesini) alemler üzerine
(üstün) seçti." 44

22- "Çünkü Allah benim de sizin de Rabbinizdir. O'na kulluk edin, doğru yol budur." 45

Hakim Haskani Hanefi'nin rivayetine... Hz. Muhammed (saa), İmam Ali'ye (as) şöyle dedi: "Ey Ali sen net ve aşikar yolsun,
sen dosdoğru yolsun.... " 46

23- "Sana bu ilim geldikten sonra seninle bu konuda çekişenlere de ki : Geliniz, sizler bizler de dahil olmak
üzere, siz kendi çocuklarınızı, biz de kendi çocuklarımızı, siz kendi kadınlarınızı, biz de kendi kadınlarımızı, çağıralım, sonrada dua edelim de Allah'tan yalancılar uzerine lanet edelim." 47

Fahri Razi, bu ayeti kerimenin tefsirinde şöyle rivayet eder: "Hz. Resulullah o gün üzerinde siyah yünden dokulu bir örtüyle, mubahele için şehirden dışarı çıktı. Hz. Hüseyni şefkat dolu kucağına almış ve Hz. Hasan'ın da ellerinden tutmuştu Hz. Fatıma hazretin ardından, Hz. Ali'de Fatıma'nın ardından hareket ediyordu. Peygamber onlara şöyle buyurdu: Ben Allah'a dua ederken sizler de amin deyin. "

Necran Hıristiyanlarının piskoposu (Eskaf Necran) bu heyetin azamet ve haşmetli hallerini görünce Hıristiyan cemaata dönerek şöyle dedi: "Ben öyle çehreler görüyorum ki: Eğer AIlah'tan bir dağın yok olmasını isteseler, Allah onların duasına icabet edecektir. Sakın bunlarla mubahaleye girişmeyin. Zira helak olursunuz. Öyle ki kıyamete kadar yeryüzünde bir tek Hristiyan bile kalmaz" 48

Bu ayeti kerimenin Ehl-i Beyt'in faziletleri yönünde nazil olduğuna dair birçok Ehl-i sünnet alimi rivayet etmiştir ve onlardan
bazılarını aşığıda size takdim ediyoruz.

1. Nizameddin Nisaburi : Tefsir Geraib-ul Kur'an ve Gera- ib-ul Furkan c. 3 s. 213
2. İyun-ul-Tefsir Sefhel-ul s. 67
3. T efsir-ul Celaleyn c. 1 s. 283
4. Medarik-ul Tenzil ve Hekailkul Te'vil c. 1 s. 221
5. T efsir-ul Meragi c. 3 s. 171
6. Tefsir-ul Vazih c. 3 s. 58
7. Futuhat-ul İlahıyyet bi T evzih-ul Celaleyn lil Dekaik Hefiyyet c. 1 s. 283
Note: 8.kaynak ya unutulmuş ya da numaralandırma yanlış yapılmıştır. eKitaplaştıranın notu.
9. Zad-ul Mesır fı İlmul Tefsir s. 399
10. Ta'bir-ul Rahman, ve Tefsir-ul Menan c. 1 s. 114
11. Tefsir-ul Ta'cul Tefasir c. 1 s. 61
12. Tefsir Ebi Suud c. 1 s. 244
13. Mu'terek-ul Ekran fı l'can-ul Kur'an s. 562
14. Tefsir-ul Kur'an Hekim. c. 3 s. 322
15. Sahih Muslim c.7 s. 120
16. Sahih Tirmizi c. 4 s. 293
17. Musned Ahmed Bin Hanbel c. 1 s. 185
18. Müstedrek alal Sahiheyn c. 1 s. 150
19. Fahri Razı Tefsirul Mesir c. 8 s. 80

Ve bu kaynaklar dışında onlarca Tefsir kitaplarında, Hz. Resulullah (s.a.a) mubaheleye Ali, Fatıma, Hasan ve Hüseyn'i
çağırmış ve şöyle buyurmuştur. "Allah'ım bunlar benim Ehl-i Beyt'imdir." diye buyurmuştur. Bu hadisi ise aynı mana
içinde nakletmişlerdir.

24- "Kim Allah'a sımsıkı tutunursa, artık elbette o, dosdoğru olan bir yola iletilmiştir." 49

Hafız Hakim Haskani'nin rivayetine göre Cabir Bin Abdullah dedi ki; Resulullah şöyle buyurdu: "Allah-u Teala Ali, hanımı
ve çocuklanı mahlukatın üzerindeki hüccetleri (kıldı) ve onlar ümmetimin ilim kapıları, kim onların vasıtasıyla hidayet olursa,
dosdoğru yola hidayet olur (sıra-tul mustakime)" 50

25- "Hep birden Allah'm ipine sımsıkı sarılın (parçalanmayın) Allah'ın üzerinizdeki nimetini düşünün..." 51

Ehl-i sünnetin tefsir ve hadis alimleri bu ayetin tefsirinde şöyle naklediyorlar. Onlardan Hafız Kunduzi, Muhammed Sebhan Mısrı, Şafii alimi Şeblenci ve İbni Hacer, şöyle rivayet etmişlerdir: Hz. Resulullah, İmam Ali'nin elinden tutarak "Ona sarılın,
bu Allah'ın sağlam ipidir." Dedikten sonra bu ayeti okudu "Hep birden Allah'm ipine sımsıkı sarılın..... "52

------------------

49- AI-i Imran Suresi 101
50- Şevahid-ul Tenzil c. 1 s. 58 ve Yenabi-ul Mevedde s. 63
51- Al-i Imran Suresi 103
52- Yenabi-ul Mevedde s. 118-119, Sevikul Muhrike s. 93

Ayeti kerimenin İmam Ali ve Ehl-i Beyt'in faziletlerini ve azametlerini beyan maksadını taşıdığı yönünde bir çok hadis
nakledilmiştir. Ve hadis alimlerinden bazıları şunlardır:

-Şeblenci: Nur-ul Ebsar s. 124
-Sabban Mısri: Esraful Rağibın s. 118
-İbn-i Hacer Sevaikul Muhrike s. 90
-Rah'ul Meani c. 4 s. 16

26- "Sizden hayra çağıran, hakkı emreden, batılı yasaklayan bir cemaat bulunsun, işte onlar kurtuluşa
erenlerdir." 53

Hakim Haskani Hanefi'nin rivayetine göre: Ali bin Ebi Talib (a.s) şöyle dedi: Selman Farisi bana dedi ki:
"Ya Ebel Hasan, ben ve sen Resulullah' ın yanında iken Hz. Resulullah, belime vurarak şöyle buyuruyordu!
"Ya Selman, bu ve taraftarları kurtuluşa erenlerdir." 54

27- "Muhammed, ancak bir peygamberdir. Ondan önce de peygamberler gelip geçmiştir. Şimdi o ölür ya da öldürülürse, gerisin geriye (eski dininize) mi döneceksiniz? Kim (böyle) geri dönerse, Allah'a hiçbir şekilde
zarar vermiş olmayacaktır. Allah, şükredenleri mükafatlandıracaktır " 55

Huzeyfetul Yemani şöyle dedi: "Uhud savaşında Hz. Resulullah müşrikler ile savaşa başladığında, Hz. Resulullah'ın sahabeleri hüsrana uğradıklarında, İmam Ali, Ebu Dücana ile Resulullah'ın yanında savaşarak müşrikleri Hz. Resullulah'tan uzaklaştırdılar
ve bunun akabinde Allah'u Teala bu ayeti Ali ve Ebu Dücane için nazil etti." 56

28- "...Kim dünya nimetini isterse, onu vereceğiz. Ahiret sevabnı isteyene de ondan vereceğiz.
Biz şükredenleri yakında mükafatlandıracağız." 57

---------------------

53- Al-i Imran Suresi 104
54- Şevahid-ul Tenzil c. 1 s.68
55- AI-i Imran Suresi 144
56- Şevahid-ul TenziI c. 1 s. 136
57- AI-i Imran Suresi 145

İbn Abbas şöyle dedi: 'Yüce Allah Kur'an'ın iki ayetinde Ali'yi şükredenler diye zikretmiştir. (Allah şükredenleri
mükafatlandıracaktır) Al-i İmran 144, (Biz şükredenleri yakında mükafatlandıracağız) Al-i İmran 145 ifadeleridir."
58

29- "Kim ateşten uzaklaştırılıp cennete konursa, gerçekten muradına ermiştir..."59

Meğazili'nin rivayetine göre, Hz. Muhammed (s.a) şöyle buyurdu: "Kıyamet günü olduğunda, cehennem köprüsünün
üzerinde bir yol vardır. Ali bin Ebi Talib'in vilayeti (beraatı) olmayanara izin verilmeyecektir (geçemeyeceklerdir)" 60

Birçok tefsir ve hadis alimleri bu hadisi kendi kitaplarına nakletmişlerdir. Onlardan bazıları şunlardır:

1. İbn-i Hacer Asakalani: Lisan-ul Mizan c. 1 s. 51
2 Harezmi (şafii): Menakib Ali bin Ebi Talib s. 253
3 Hafız Muhibiddin Taberi: Zuhair-ul ukba s. 71 ve Erriyaz- un Nazire c. 2 S. 177
4. Haliz Ebi Naim Ahmed Bin Abdullah İsfahani: Ahbar-ı İsfahan c. 1 s. 342
5. Zehebi (şafii): Mizan-ul İ'tıdal c. 1 s. 28
6. Şa'zan Manakıb Mi'et Manakıb: 26 s. 11

30- ".....Allah katında mükafattır bu, daha güzel mükafat da gene Allah katındadır." 61

Hafız Hakim Haskani bu ayetin beyan ve tefsirinde diyor ki; Resulullah; bu ayet hakkında Ali'ye şöyle dedi:
"Allah katında mükafattır bu "Ey Ali, bu ayetteki mükafat (sevap) sensin." 62

--------------------

58- Şevahıd-ul Tenzil c. 1 s. 136
59- AI-i Imran Suresi 185
60- Menakıb Ibn-i Meğazili s. 242
61- AI-i Imran Suresi 195
62- Şevahid-ul Tenzıl c. 1 s. 138

31- "Lakin Rablerinden korkanlar için altlarından ırmakar akan cennetler vardır. Orada ebedi kalırlar,
Allah tarafından ağırlanacaklardır. Allah katındaki nimetler, iyiler için çok daha hayırlıdır." 63

Esbağ b. Nebbat'tan Hz. Ali'nin şöyle buyurduğunu duydum: " Hz. Resulullah elimden tuttuktan sonra şöyle buyurdu:
Ey kardeşim! Allah 'u Teala şöyle buyuruyor. 'Allah katından ki nimettir. . ... '
Ayetini okuduktan sonra şöyle dedi: Ey Ali sen mükafatsın (velayetin) ve senin taraftarların (şiaların) en hayırlılarıdır." 64

32- "...Ve, nefsinizi öldürmeyin, şüphesiz ki Allah, sizin için rahim olandır." 65

İbn-i Abbas bu ayetin tefsirinde şöyle rivayet ediyor: "... Ve nefsinizi öldürmeyin" yani, "Peygamber ehlini (Ehl-i beytini)
öldürmeyin." Doğrusu Allah şöyle buyuruyor: "Gelin oğullarımızı ve oğullarınızı, kadınlarımızı ve kadınlarınızı, nefislerimizi
ve nefislerinizi davet edelim..." Bu ayette: "oğullarımızdan kasıt İmam Hasan ve Hüseyin Kadınlarımızdan kasıt, Hz. Fatıma, nefislerimizden kasıt ise; İmam Ali'dir." 66

33- "Yoksa onlar, Allah'ın kendi fazlından insanlara verdiklerini mi kıskanıyorlar?.." 67

İbn-i Abbas bu ayetin tefsirinde şöyle buyurmuştur: " Bu ayeti kerime Hz. Muhammed ve Hz. Ali hakkında indi, Allah'ın
kendi fazlı, nübüwet ve imamettir." 68
Bu ayeti kerimenin İmam Ali hakkında indiğini itiraf eden bazı sunni alimleri ve kitapları şunlardır:

1. Allame Şevafi Hafız Ebul Hasan İbn-i Meğazili: Menakib İbn-i Meğazili s. 267
2. İbn-i Hacer Heysemi Sevaik-ul Muhrike s. 150
3. Ebu Bekir Şehabeddin Hazremi şafi: Reşful Sadı s. 37 Mısır.
4. Hafız Süleyman Kunduzi: Yenabi-ul Mevedde s. 121

--------------------------

63. Al-i İmran Suresi 198
64. Şevahid-ul Tenzil c. 1 s.138
65. Nisa Suresi 29
66- Şevahid-ul Tenzil c. 1 s. 143, Menakib Ibni Meğazili s. 318
67- Nisa Suresi 54
68- Ğayet-ul Meram s. 325

34- ". . . oysa biz İbrahim ailesine kitap ve hikmet verdik, büyük bir mülk bağışladık" 69

İbn-i Hacer Heysemi'nin rivayetine göre; İmam Muhammed Bakır (a.s) bu ayetle ilgili şöyle (Büyük bir mülk bağışladık)
buyurmuştur: "Onlara (İbrahim ailesine) imameti verdik. Onlara itaat Allaha itaat ve onlara isyan ise Allaha isyandır. " 70

Değerli kardeşlerim imametten kasıt; İmam Ali ve onbir evladıdır. Hz. Resulullah imamların sayısını ve isimlerini birden
defalarca sahabelere açıklamıştır. Bu konu hakkında onların alimleri tarafından değişik hadisler nakledilmiştir.

35- "Ey İman edenler, Allah'a itaat edin Peygambere ve sizden olan emir sahiplerine itaat edin." 71

Bu ayeti kerime Hz. Resulullah'ın İmam Ali'yi Medine de kendi yerine halife tayin ettiğinde nazil olmuştur. Alluh'u Teala
Müslümanlara emrederek Peygamber ve Peygamberin kendi yerine bıraktığı emir sahibi ve halifesine itaat etmelerini ve
ona karşı gelmelerini yasaklamıştır. 72

36- 'Ve kim Allah'a ve Peygamberine itaat ederse..işte onlar, Allah'ın nimet verdiği peygamberler, sıddıklar, şehitlerle beraberdir Bu Allah'ın büyük bir lütfudur." 73

İbn-i Abbas bu ayetin tefsirinde şöyle demiştir. "Kim Allah'a ve Peygamberine itaat ederse" den maksat: "Allah'ın farzlarına
ve Hz. Resulullah in sünnetine itaat ederse."

"İşte onlar, Allah'ın nimet verdiği Peygamberler, sıddıklar, şehitlerle beraberdirler" ayetinden kasıt: "Ali bin Ebi Talib, Cafer
Tayyar, Hamza bin Abdulmuttalib, Hasan ve Hüseyin. Bunlar şehitlerin efendileri ve en hayırlılarıdır."

"Bu Allah'ın büyük bir lütfudur" dan maksat: "Ali, Fatıma, Hasan ve Hüseyin'in menzilesi, Resulullah'ın menzilesi gibidir.
Cennette bir yerdedirler." 74

----------------
69- Nisa Suresi 54
70- Savaik-ul Muhrike s. 93 mısır
71- Nisa Suresi 59
72- Ğayet-ul Meram s. 263-264'de Bak
73- Nisa Suresi 69-70

37- "Gerçekten münafıklar, ateşin en alt tabakasındadırlar. Artık onlara asla bir yardımcı bulamazsın" 75

İbn-i Askır, Ahmed b. Hanbel'in rivayetine göre Hz. Muhammed (s.a.a) şöyle buyurmuştur: "Ey Ali, seni ancak mümin sever
ve ancak münafık buğz eder."

Daha sonra Hz. Muhammed bu ayeti okudu: "Gerçekten münafıklar, ateşin en alt tabakasındandırlar." 76

Meğazili, Hz. Muhammed'in (s.a.a) şöyle buyurduğunu rivavet etmiştir: "Vay EhI-i Beytime zulüm (eziyet) eden kişiye,
münafıklarla beraber cehennemin en alt tabakasında cezalandırılacaktır." 77

38- "İman edip iyi işler yapanlar ise, Allah onlara ecirlerini eksiksiz ödeyecek ve onlara kendi fazlından
fazlasını da verecektir." 78

Hakim Haskani Hanefi'nin rivayetine göre ibn-i Abbas şöyle demiştir: "Kur'an'da her ne kadar 'iman edip iyi işler yapanlar'
hitabı varsa bu hitabın efendisi başta Ali'dir. Yüce Allah kitabında sahabeyi ayıpladığı halde Ali'yi hayırdan başka bir şeyle
hiç bir zaman anmamıştır." 79

39- "Bugün dininizi kemale erdirdim, üzerinizdeki nimetimi tamamladım ve size din olarak İslamı seçip
beğendim." 80

Ebu Hureyre'den rivayet ediliyor ki: Zilhicce ayının onsekizinde. (Gadir Hum günü) Peygamber(saa) şöyle buyurdu:
"Ben kimin mevlası isem Ali'de onun mevlasıdır. (Emiridir)" O an, "bu gün dininizi tamamladım" ayeti nazil oldu.

Denilir ki! Resulullah (s.a.a) Ali'nin halifeliğini beyan ettikten sonra 'Ali'ye müminlerin emiri diye selam verin" diye buyurdu.

Sonra Hz. Resulullah tekbir getirerek, "Allah'u Ekber, dini kemale erdirdiği için, nimeti tamamladığı için, benim risalemde (peygamberliğinde) Ebu Talib oğlu Ali'nin benden sonra velayetine razı olduğu için" buyurdu. 81

40- "Allah, iman edenlere ve iyi işlerde bulunanlara vaat etmiştir, onlar için bir bağışlama ve büyük bir
ecir vardır." 82

Allame Hanefiyye Mevfik Bin Ahmed'in rivayetine göre Yezid Bin Şerahil Ensari, İmam Ali'nin şöyle dediğini duydum der:
"Hz. Muhammed şöyle dedi: Ey Ali! Allah'u Teala'nın şu ayetini duymuyor musun: 'Allah iman edenlere ve iyi işlerde
bulunanlara" ayetinden kasıt; Sen ve taraftarlarındır ve bizim buluşmayı vaat ettiğimiz yer havuzun başıdır." 83

41- "İnkara sapanlar ve ayetlerimizi yalanlayanlar ise, alevli ateşin haikıdırlar onlar." 84

Hafız İbn-i Meğazili'nin rivayetine göre İbn-i Abbas dedi ki Resulullah şöyle buyurdu: "İnkara sapanlar ve ayetlerimizi
yalanlayanlar." Yani; Ali'nin velayetidir. Ali'nin velayet hakkını tanımak bütün alemlerin üzerine farzdır" 85

79. Şevahid-ul Tenzil c.1 s.21
80. Maide Suresi 3
81. Durr-ul Mensur c. 3 s. 19. Kur'an'da Hz. Ali c. 2 s. 56-59, Menakib-i ibn-i Meğazili s. 322-323, Maktel-i Hüseyin Harezmi c. 1 s. 470.480, Menakıb Harezmi s.8O
82-Maide Suresi 9
83. Menakib il Harezmi s. 187
84- Maide Suresi 10

42- "And olsum ki Allah israiloğullarından kesin söz almıştır'. Onlardan on iki güvenilir gözetleyici
göndemiştik. "86

İbni Abbas şöyle demiştir: "Cabir b. Abdullah Ensari ayağa kalkarak: 'Ya Resulullah imamların sayısı kaçtır?' dedi.
Resulullah şöyle buyurdu: 'Ya Cabir bana sorduğun için Allah sana rahmet eylesin, imamların sayısı Allah-u Teala'nın şu ayette buyurduğu İsrail oğullarının on iki güvenilir gözeticileri kadardır'.

"Ey Cabir imamlar 12 tanedir. Onların evveli Ali bin Ebu Talib ve sonuncusu Muhammed Mehdi'dir." 87

43- "...Onları dosdoğru yola yöneltip iletir" 88

Hakim Haskani Hanefi'nin rivayetine göre Yeman Mevla Mesab b. Zübeyr şöyle demiştir.
"Ali bin Ebi Talib, insanları doğru yola iletir." 89

44- "Ey İman edenler, Allah'tan korkup-sakının ve sizi O'na yaklaştıracak vesile arayın." 90

İmam Ali (a.s) dedi ki, Hz. Resulullah bu ayetin tefsirinde şöyle buyurdu. "Evladımdan gelecek olan imamlara itaat, Allah'a
itaattir, onlara isyan Allah'a isyandır. Onlar kopmayan kulp ve Allaha vesiledirler." 91

Allame Hindi bu ayetin tefsirinde, Ehl-i Beyt'in kıyamet gününde Allah'a vesile veren yakınları olduğunu kaydediyor. 92

Bu ayeti kerimenin İmam Ali hakkında indiğini birçok Sünni alimi kaydetmektedir. Onlardan bazdan şunlardır:

-Menkıb İbn-ı Meğazili s. 56
-İbn-ı Hacer Heysemi: Mecme-ul Zevaid c. 1 s. 239
-Menakib-ul Mi'et, Menakib 53 s. 36

-----------

85- Menakib ibni Meğazili s. 322-323
86- Maide Suresi 12
87- Menakib Mi'et Menakib 40 s. 28-29
88- Maide Suresi 16
89- Şevahid-ul Tenzil c. 1 s. 65
90- Maide Suresi 35
91- Meveddet Pınarları s.92

45- "Ey İman edenler! Sizden kim dininden dönerse (bilsin ki) Allah, sevdiği ve kendisini seven müminlere
karşı alçak gönüllü (şefkatli), kafirlere karşı onurlu ve zorlu bir toplum getirecektir. Allah yolunda cihad
ederler ve hiçbir kınayanın kınamasından korkmazlar. Bu, Allah'ın dilediğine verdiği lütfudur. Allah'ın lütfu
ve ilmi geniştir." 93

Fahri Razi bu ayetin tefsirinde şöyle rivayet etmiştir: Bu ayet Ali'nin (a.s) hakkında indi, dedikten sonra şöyle naklediyor:
Hz. Resulullah sancağı ona verdiği gün buyurduğu söz ona dalalet ediyor: "Sancağı öyle birisine vereceğim ki, o Allah'ı ve Resulunu sever, Allah ve Resulu de onu sever" bu vasfedilen sıfatlar bu ayette zikredilen sıfatlardır. 94

Değerli okuyucu bu hadis sahih ve meşhurdur.

46- "Sizin veliniz ancak Allah, O'nun Peygamberi ve namaz kılan ve rüku halinde zekat veren müminlerdir. " 95

Ehl-i Sünnet'in önde gelen tefsir alimlerinden biri olan Fahri Razi şöyle rivayet etmiştir: Ebu Zer dedi ki: "Bilin ki bir gün Hz. Resulullah ile birlikte öğle namazı kıldığımız bir sırada, bir dilenci mescittekilerden sadaka istedi fakat ona kimse bir şey vermedi. Bu sırada Hz. Ali rukü halindeydi. Elinin küçük parmağını ona doğru uzattı o parmağında yüzük vardı. Dilenci gidip yüzüğü hazretin parmağından çıkarıp aldı." Bunun üzerine Hz. Resulullah Allah'a yakararak şöyle dua etti "Allah'ım kardeşim Musa sana dua etti ve 'Rabbim gönlümü aç işimi kolaylaştır. Dilimdeki düğümü çöz ki, sözümü anlasınlar. Ailemden bana bir yardımcı ver. Kardeşim Harun'u... Onunla kuvvetimi arttır. Onu işime ortak et ki, seni çokça tespih edelim. Şüphesiz sen bizi görensin' dedi. 96

Sende ona! 'Senin isteklerin sana verildi. Ey Musa' diye vahyettin. 97

Allah'ım! bende senin kulun ve peygamberinim benimde gönlümü aç, işimde kolaylık sağla, ailemden Ali'yi, bana yardımcı ver, onunla kuvvetimi arttır." Ebu Zer diyor ki: "And olsun Allah'a! Henüz Hz. Resulullah sözünü tamamlamamıştı ki, Cebrail 'Sizin veliniz ancak Allah, onun peygamberi ve namaz kılan ve rüku halinde zekat veren müminlerdir." ayetini getirdi. 98

Değerli Kardeşlerim, bu ayetin İmam Ali (a.s) hakkında indiğine dair Ehl-i Sünnet alimleri ittifak etmişlerdir ve onlardan bazıları:

1.Harezmi: Ensab-ul Eşref c. 2 s. 150
2.Tefsir Muhiddin Bin Arabi: c. 1 s. 334
3.Menakib Havarezmi: s. 186
4.Cami-ul Beyan c. 1 s .165 taberi
5.İbn Kesir: Tefsir-ul Kur'an-ul Azim c. 2 s. 71
6. Vahidi: Esbab-ul Nuzul s. 148 mısır
7. Suyuti: Durr'ul Mensur c. 2 s. 295
8. Mutteki hindi: Kenzul Ummal c. 6 s. 405
9. Şevkani: Feth-ul Gadir c. 2 s. 50
10. İbn Esir: Camı-ul Usul c. 9 s. 478
11. Kenci: Kiyafetul Talib s. 250
12. Tefsir Kurtubi: c. 9 s. 336
13. Hafız Kunduzi: Yenabi-ul Mevedde s. 202

-----------------
16- Ta-ha Suresi 25-35
17- Ta-ha Suresi 36
18- Fahrı Razi: Tefsir-ul Kebir c.12 s. 26 Beyrut ~6

47- "Kim Allah'ı, Peygamberini ve inananları veli kabul ederse, bilsin ki, şüphesiz Allah'ın ordusu olanlar
üstün gelirler." 99

İbn-i Abbas şöyle demiştir: "Kim Allah'ı, Peygamberini ve inananları veli kabul ederse..." ayeti kerimesi İmam Ali hakkında
has olarak indi.

Hafız Hakim Haskani bu ayetin tefsirinde, İbn-i Abbas Hz. Resulullah'tan şöyle rivayet etmiştir. "... yüzüğü sana kim verdi?
Dilenci şöyle dedi: "Ayakta olan (kişi Ali bin Ebi Talib)" Hz. Resulullah şöyle sordu: "Yüzüğü nasıl bir vaziyette verdi."
O dedi: "Yüzüğü namazda rüku halinde iken verdi." Hz. Resulullah bunu duyduğunda tekbir getirerek şöyle dedi:
Allahu Teala şöyle buyuruyor! "Kim Allah'ı, Peygamberini ve inananları veli kabul ederse, bilsin ki, şüphesiz Allah'ın ordusu
üstün gelir." 100

48- "Ey Peygamber, Rabbin tarafından indirilen emri bildir..." 101

Vahidi'nin nakline göre, bu ayeti kerime Gadir Hum günü Ali bin Ebi Talib hakkında indi. 102

Fahreddin Razi bu ayetin tefsirinde şöyle naklediyor: "Ey Peygamber, Rabbin tarafından indirilen emri bildir ve eğer bu
tebliği ifa etmezsen, O'nun elçiliğini yapmamış olursun..." ayeti kerimesi, Ali bin Ebi Talib hakkında indi. Ayet indiğinde
Ali'nin elinden tutup, Resulullah (saa) şöyle buyurmuştur:

"Ben kimim mevlası isem Ali de onun mevlasıdır. Ey Allah'ım Ali'nin vilayetini kabul edip onu seveni sen de sev ve onun
vilayetini inkar edip düşman olana sende düşman ol." 103

Cemaleddin Suyuti'nin 'Durr'ul mensur' adlı tefsir kitabında şöyle naklediliyor:

Ebu Said El Hudri dedi ki: "Bu ayeti kerime, Gadir Hum günü Ali bin Ebi Talib hakkında indi."

Başka bir rivayette, Abdullah b. Mesud şöyle buyurmuştur: "Bizler Resulullah (s.a.a) zamanında bu ayeti kerimeyi şöyle
okurduk: (Ey Peygamber) Ali'nin müminlerin mevlası olduğunu sana inen emir üzere bildir ve eğer bu tebliği ifa etmezsen
onun elçiliğini yapmamış olursun..."1O4

---------

99 - Maida Suresi 56
100- Şevahid-ul Tenzil c. 1 s. 185-186
101- Maide Suresi 67
102- Vahidi: Esbab-ul Nuzul s. 135

Ehl-i Sünnetin önde gelen alimleri bu ayetin tefsirinde hepsi yukarıda aktardığımız gibi ittifak etmişlerdir. Ve onların önde
gelenleri şunlardır:

-Muhammed el Şevkani: Felh-ul Kadir c. 2 s. 57
-Hakim Haskani: Sevahid-ul Tenzil c. 1 s. 188-190
-Allame Nisaburi Ebu Bekir Muhammed b. Hasan (şafii) Tefsir-ul Nisaburi: c. 6 s. 194-195
-İbn-i Esir: Es'ed-ul Ğabe C. 2 s. 67-Kahire
-Taberi: Zuhair ukba s. 67 Kahire
-Ahmed Bin hanbel: Musned c. 4 s. 281 Mısır
-Belği: Menakib s. 28 Hind.
-İbn Hacer-ul Askalani: Tehzib Tehzib c. 3 s. 327
-Zehebi: Mizan-ul rtidal c. 2 s. 107
-Nisai: Hasais Emiril Müminin s. 89

------------------

103- Tefsir-ul Kebir c. 6 s. 53
104- Suyuti: Durr'ul Mensur c. 2 s. 298
105- Maide Suresi 1

49- "Ey iman edenler akitleri yerine getirin" 105

Zehebi, Abdullah b. Abbas'ın, bu ayetin tefsirinde şöyle dediğini nakletmiştir. "Kur'an'da her ne kadar 'Ey İman edenler'
hitabı varsa, işte bu hitabın efendisi başta Ali' dir. Yüce Allah kitabında sahabeleri ayıpladığı halde, Ali'yi her zaman iyilikle anmıştır:' 106

50- "Allah buyurur ki: "İşte bu, doğrulara, doğruluklarının fayda vereceği gündür." 107

Allame Hindi'nin rivayetine göre İbn-i Abbas şöyle dedi:
"Ali sıddıkların efendisidir.' 108

51- "Allah kimi dilerse, saptırır; dilediği kimseyi de doğru yola iletir. Onları seçkin kıldık ve doğru yola ilettik."109

Hafız Hakim Haskani Hanefi'nin rivayetine göre: Bu iki ayeti kerimedeki, "Sıratel Müstakim" yanı doğru yoldan kasıt hitabı
İmam Ali'yedir.

O rivayetlerden biri de, İmam Muhammed Bakır (a.s) bu ayetin tefsirinde şöyle buyurdu: "Allahu Teala'nın işaret ettiği yol,
Al-i Muhammed'in yoludur." 110

52- "De ki! Kesin delil ancak üstün ve mükemmel huccet, Allah'm delilidir. O dileseydi hepsini doğru yola
iletirdi." 111

Meğazili, Enes'in bu ayetin tefsirinde şöyle dediğini nakletmiştir: Resulullah'ın yanında bulunuyorduk. Ali bin Ebi Talib'i
gördüğümde şöyle buyurdu: "Ben ve Ali, kıyamet gününde bu ümmetin üzerine delil ve hüccetiz." 112

------------------

106- Zehebi Mizan I'tidal c. 3 s. 311
107- Maide Suresi 119
108- Inceh-ul MeTalib s. 19
109- En'am Suresi 39 ve 87
110- Şevahid-ul Tenzil c. 1 s. 59-61
111- En'am Suresi 145
112- Menalib ibn Meğazili s. 40 ve 197

Al-i Muhammedin kıyamet ve dünya gününde, yüce Allah'ın bu ümmet üzerine göndermiş olduğu delil ve hücceti olduğunu destekleyen hadisler çoktur ve onlardan bazıları:

Suyuti: Meğt'ul Hadis s. 19
Taberi: Zehair-ul Ukba s. 77
Taberi: Rayazun Nazire c. 2 s. 193
Hatib Bağdadi: Tanh-ul Bağdat c. 2 s. 88
Harezmi : Menakıb-ı Harezmi s. 228

53- "Anaya babaya iyilik edin"113

Hz. Resulullah şöyle buyurdu: "Yüce Allah bana itaat etmenizi ve bana karşı gelmemenizi; emrime tabi olmanızı farz kıldı.
Bana tabi olmanızı farz kıldığı gibi benden sonra Ali bin Ebi Talib'e itaat etmenizi de farz kıldı. Bana karşı gelmenizi
yasakladığı gibi ona karşı gelmenizi de yasakladı. Yüce Allah Ali'yi vezirim, varisim karar kıldı. Ali bendendir. Ben de Ali
denim. Ali'yi sevmek iman, Ali'ye buğz ise küfürdür. Onu seven beni sevmiştir, ona buğzeden bana buğz etmiştir. Ben
kimim mevlası isem Ali'de onun mevlasıdır. Ben bütün müslümanların mevlasıyım. Ben ve o, bu ümmetin babasıyız. "114

Meğazili, Hz.Resulullah'ın şöyle buyurduğunu naklediyor:

"Ali'nin müslümanlar üzerindeki hakkı, babanın evlatları üzerinde olan hakkı gibidir." 115

-Zehebi: Mi'zan İ'tıdal c. 2 s 313
-Asakalanı "Lısan-ul Mizan c. 4 s. 399
-Harezmi: Menakıb-ı Harezmi s. 23 ve 219

54- "İblis, beni azdırdığın için ant olsun ki, senin doğru yolun üzerinde oturup onlara karşı duracağım." 116

Hakim Haskani Hanefi'nin naklettiği bir rivayete göre Hz. Muhammed (saa) bu ayetin tefsirinde şöyle buyurdu:
Ayeti kerimede İblis'in, 'senin doğru yolun' dediği yol, Ali bin Ebu Talib'in yoludur." 117

------------------

113- En'am Suresi 151
114 -Manakıb Mı'et Menakıb 22 s. 15
115- Menakib ibn-i Meğaziii s. 48
116- Araf Suresi 16


55- 'Ve derler ki, hamd olsun Allah'a ki; Bizi hidayeti ile buna ulaştırdı. Allah hidayet etmeseydi biz bunu bulamazdık... " 118

Allame Kabbisi, sünni alimlerinin önde gelen tefsir alimleinden olan Taberi den şöyle naklediyor. Hz. Resulullah Gadir Hum
günü hutbesinde şöyle buyurdu: "Ey insanlar size dediğim gibi, müminlerin emri Ali'yi tebrik edin'. Ve şöyle deyin:
'Ve derler ki hamdolsun Allah'a ki; bizi hidayeti ile buna ulaştırdı. Allahu Teala bütün söylenenleri (kalbinde), nefsinde
hainlik olanlan da biliyor. "119

56- "....A'raf üzerinde herkesi simasından tanıyan adamlar vardır." 120

İbn-i Hacer (şafii) Sa'lebi'nin tefsirin'den İbn-i Abbas'ın bu ayetin tefsirinde şöyle dediğini rivayet ediyor: "A'raf, sırat
köprüsünün üstünde olan yüksek, bir dağdır. O dağın üzerinde Abbas, Hamza ve Ali bin Ebi Talib ve Cafer-i Tayyar dururlar. Kendilerini sevenleri yüzlerinin (nurundan) beyazlığından ve kendilerine buğzedenleri ise yüzlerinin kara olmasından tanırlar."121

(Not: Imam Cafer Sadık buyurdu ki:"A'raf üzerinde duracak olanlar Ehl-i Beyt imamlarıdır.")

57- "A'raf ehl-i simalarından tanıdıkları bir takım adamlara, 'Ne çokluğunuz ne de taslamakta olduğunuz büyüklük size yarar sağladı" 122

Hafız Süleyman Kunduzi'nin rivayetine Selman Farisi şöyle demiştir: Hz. Muhammed'in Imam Ali'ye on dan fazla şöyle
buyurduğunu duydum: "Ey Ali sen ve senin vasilerin (imamlar) cennet ile cehennem arasında Araf ehlisiniz. Sizi tanıyanlar
ve sizin tanıdığınız (vilayeti kabul edenler) cennete girebilecek ve cehenneme de ancak sizi inkar edenler ve sizin inkar ettikleriniz girecektir. "123

117-Şevahid-ul Tenzil c. 1 s.200
118- Araf Suresi 43
119- Kitap Maza rı Tarih c. 3s. 156, Şevahid-ul Tenzil c. 1 s.200
120- A'raf Suresi 46
121- Sevalk-ul Muhrike s.101
122- A'raf Suresi 48

58- "... Affet deyin ve kapıdan secde ederek girin ki, hatalarınızı bağışlayalım, iyilik yapanlara ihsanımızı arttıracağız demiştik."l24

Hafız Heysemi (Safii)nin rivayetine göre Hz. Resulullah şöyle buyurdu: "Ehl-i Beyt'imin sizin aranızda ki misali, İsrail oğullarının Hitta kapısı (Selamet kapısı) gibidir. Kim o kapıdan girerse Allah onu bağışlar." 125

Mutteki Hindi'nin rivayetine göre Hz. Resulullah şöyle buyurdu: "Ali bin Ebi Talib Hitta kapısıdır. Kim o kapıdan girerse
mümin olur, ve kim de o kapıdan çıkarsa kafir olur." 126

Sünni hadis alimleri yukarıda size sunmuş olduğumuz hadisi kendi kitaplarında kaydetmişlerdir. Ve onlardan bazıları şunlardır:

-Suyuti: El kaul-ul Celil, hadis 39
-Şeyh Muhammed Derulşi: Esnal Metalib ti Ehadıs Muhtelefet-ul Meratıb Huruf-ul Ayn s. 141 Mısır
-Allame Hındi: Menakıb Aynı s. 38
-İbrahim Bin Abdullah Ri'sabi: Esna'l Metalib 18 babın sonu

59- "Hani Rabbin: Ademoğullarının sulbünden soyunu çıkarmış ve kendilerini nefislerine şahit tutmuş: Ben, sizin Rabb'niz değil miyim? demişti. Onlar da demişlerdi ki: "Evet, biz buna şahidiz. Kıyamet günü: "Bizim bundan haberimiz yoktu." demeyiniz" 127

--------------------

123- Yenabi-ul Mevedde s. 452, Şevahid-ul Tenzil c.1 s.199
124- A'raf Suresi 161
125- Mecme-ul Zevaid c.9 s.153
126- Kenz-ul Ummal c.6 s. 153
127- A'raf Suresi 172

Bazı sünni alimleri bu ayetin tevil ve tefsirinde şöyle rivayet etmişlerdir: Hz. Muhammed (saa) şöyle buyurdu: "İnsanlar Ali'nin ne zamandan beri müminlerin emiri sıfatını aldığını bilselerdi, onun faziletlerini inkar etmezlerdi. Ali müminlerin emiri sıfatını aldığında Adem (a.s) ruh ve ceset arasında idi. Yüce Allah mübarek kitabında şöyle buyurdu. "Hani Rabbim: Ademoğullarının sulbünden soyunu çakarmış..." 128

60- "Allah'ın doğru yola ilettiği kimse, doğru yoldadır." 129

Hafız Süleyman Kunduzi'nin rivayetine göre Hz. Ali hutbelerinin birinde şöyle buyurdu: "Benim yol gösteren (hadi) ve benim hak yola ileten." 130

61- "Yarattıklarımızdan öyle bir ümmet vardır ki, onlar hakkı gösterirler ve onunla adaleti uygularlar." 131

Hafız Süleyman Kunduzi'nin rivayetine göre Hz. Ali'den, Hz. Peygamber şöyle buyurdu: "Benden sonra ümmetim yetmiş üç fırkraya ayrılacak, yetmiş ikisi ateşliktir, bir fırka, fırka-i naciyedir. " Hadisi şerif-i beyan ederken şöyle buyurmuşlardır: 'Yarattıklanmızdan öyle bir ümmet vardır ki, onlar hakkı gösterirler ve onunla adaleti uygularlar."

"Bu ayeti kerimede, fırkai naciye beyan edilmiştir ki bu, ben, Ehl-i Beyt'im ve bize tabi olanlardır. "132

62- "Ey Allah'ım, eğer bu kitap senin katından gelen bir gerçekse üzerimize gökten taş yağdır ya da bize
elem verici bir azap ver." demişlerdi." 133

Allame Kabbisi, Hafız Ebi Ubeyd-ul Harvi'nın tefsirinden (Ğarib-ul Kur'an) naklen şöyle rivayet ediyor: Hz. Resulullah (saa) Gadır Hum günü Ali'nin hakkını (velayet ve imamet) du- yurduktan sonra, Cabır b. Nezer b. Hans b. Keldı Adbi Hz. Muhammed'e gelerek şöyle dedi: 'Ya Muhammed, Allah'm birliğini ve senin Allah'ın resulü olduğunu, namaz kılmayı, oruç tutmayı, hacca gitmeyi, zekat vermeyi emrettin ve kabul ettik. Bunlardan razı deyilmisin ki, amcan oğlu Ali'yi bizden
(Ben kimin mevlası isem, Ali de onun mevlasıdır) diyerek üstün tutuyorsun. Bu senden mi yoksa Allah'tan mi?" Hz. Muhammed şöyle buyurdu: "Vallahi bu emir Allah'tandır."

Cabir giderek şöyle dedi: "Ey Allah'ım eğer Muhammed doğru söylüyorsa, gökyüzünden başımıza taş yağdır ya da bize
elem verici bir azabı indir, Cabir kendi grubuna ulaşamadan, Allah'u Teala gök yüzünden taş indirerek, onu öldürdü. "134

Sünni alimlerinin önde gelenlerinden Şeyhul İslam Hamaveyni (hanefi) Feraid-ul Semteynn bab 13. de naklediyor.

İbni Sabbağ (maliki): Fusul-ul Muhimme s. 36
Şeblenci (Şafii): Nur-ul Ebsar s. 78

--------------

128- Delail-ul Sıdk, Allame Deylemiden naklen, Meğazili: Menakıb ibni Meğazili s. 271- 172
129- A'raf Suresi 178
130- Yenabi-ul Mevedde s. 495
131- A'raf S uresi 181
132- Meveddet Pinarları s. 23 Ş. Yeşil yayınları ist
133- Enfal Suresi 32

63- "Halbuki sen (Muhammed) onların içinde iken, Allah onlara azap edecek değildi..."135

Meveddet Pınarları adlı kitabın yazarı, bu ayetin tefsirinde şöyle naklediyor: "Resulullah (saa) bu ayette beyan olunan, zat- i şerifleri hakkındaki mananın, kıyamet gününe kadar, Ehl-i Beyt'inden gelecek İmamlar hakkında da tecelli edeceğini beyan buyurmuşlardır. Nasıl ki Resulullah (saa) ehli arza eman ise, Ehl-i Beyt'i de arz ehlinin emanıdır."

Bu konu hakkında pek çok hadis zikr olunmuştur. Nitekim Resulullah (saa) bir hadisi şeriflerinde şöyle buyurmuşlardır:
"Ehl-i Beytim Ehl-i arzın emanıdır. Ehl-i beyt'im helak olursa dünyanın sonu gelir."136

64- "......Hem de O'nun dostu olmadıkları halde, O'nun dostları ancak Allah'tan korkanlardır, fakat çoğu bunu bilmezler"137

Hakim Haskani'nin rivayetine göre, İbn-i Abbas bu ayetin tefsirinde şöyle demiştir: "Hem de onun dostu olmadıklan halde" ayetinden kasıt; Mekke kafirleri "Onun dostları ancak Allah'tan korkanlardır," ayetinden kasıt büyük şirklerden korkanlardır. Yani: "Ali bin Ebi Talib, Hamza, Cafer ve Akil'dır." Bunlar Allah'ın dostlandır. Fakat çoğu bunu bilmezler. "138

65- "...Bilin ki ele geçirdiğiniz ganimetin beşte biri Allah'ın, Peygamberin ve yakınlarının, yetimlerin, düşkünlerin ve yolcularındır, Allah, her şeye güç yetendir."l39

İman Cafer-i Sadık, (as) şöyle buyurdu: "Ayeti kerimede kastedilen Peygamberin yakınları olan; müminlerin emiri Ali ve geri kalan Ehl-i Beyt imamlarıdır. "

Hz. Peygamberin döneminde elde edilen ganimetierin beşte biri Ehl-i Beyte tahsis ediliyordu. Bu tahsis Peygamberden
sonra, Ebubekir, Ömer, Osman'ın döneminde verilmedi. Emevi ve Abbasi döneminde de verilmedi. Lakin bir çok Sünni tefsir alimleri bu ayeti kerimenin tefsirinde işaret edilen, yakınlardan kastın, Ali bin Ebi Talib (a.s) olduğuna işaret etmişlerdir. Ona göre ki, İmam Ali peygamberin kardeşi, damadı ve amcasının oğludur. Ve o akrabalık bakımından Peygambere en yakın olandır. Bu konu hakkında aşağıda size aktaracağım kaynaklara müracaat edebilirsiniz.

-Dur'ul Esrar c. 1 s. 159
-Cami-ul Beyan fi Tefsirul Kur'an bu ayetin tefsirinde
-Tefsir-ul Kasımi: c. 8 s. 3001 Mısır .
-Tefsir-ul Tehrir ve Tenvir c. 10 s. 9 Tunus
------------------------

134- Maza fil Tarih c. 3 s. 151
135- Enfal Suresi 33
136- Hz. Muhammed (saa) Al-i Aba on iki Imam, Mehdi Resul, Meveddet Pinarlan ,. Yeşil Yayınları s. 131-132 ıst
137 -Enfal Suresi 34

-Tefsir-ul Kur'an-i lil Kur'an c. 5 s. 618
-İhya-ul Ulumud Din c .3 s. 410 Kahire
-Musned Ahmed Bin Hanbel c. 1 s. 320 Mısır
-Tefsir-ul Keşşaf bu ayetin tefsirinde Mısır
-Kur'anda Ehli Beyt 104

66- "Eğer seni aldatmak isterlerse; Muhakkak ki Allah sana yeter. Seni ve müminleri yardımıyla
destekleyen O'dur" 140

Ebu Hureyre'nin nakline göre: Hz. Resulullah şöyle buyurdu: 'Arşın üzerine şöyle yazıldığını gördüm. Allah'tan başka
bir ilah ve O'nun şeriki yoktur. Muhammed, Allah'in peygamberi ve uludur. Ve Onu Ali ile destekleyip kuvvetlendirdim."

Ayetteki Allah'ın yardımından kasıt: "Müminlerin emiri İmam Ali'dir. "Nitekim bunu destekleyen birçok sünni alimleri kitaplannda yer vermişlerdir.

-Süleyman Kunduzi Hanefi: Yanabi-ul Mevedde s. 94
-Taberi: Zehair-ul Ukba s. 69
-Hafız Ebul Hasan b. Meğazili: Menakib adlı kitabında s. 39
-Harezmi: Menakib Harezmi S. 234
-Taberi: Rıyaz-ul Nezer c. 2 s. 272
-İbn Hacer: Mecme-ul Zevaid c. 9 s. 121
-Alaeddin Hindi (Hanefi): Kenzul Ummal c. 6 s. 158
-Habb Bağdadi: Tarih-ul Bağdat c. 11 s. 173
-Kur'an'da Ehli Beyt s. 100. 105

67- "Ey Peygamber, sana ve sana uyan müminlere Allah yeter"141

Hatib Ebu Bekir Ahmed b. Ali Bağdadi'nin nakline göre, Cabir b. Abdullah Ensari bu ayetin tefsirinde şöyle demiştir: "Ey Peygamber, sana ve sana uyan müminlere Allah yeter" ayetinden maksat; Ali bin Ebi Talib'tir ve müminlerin efendisidir."142

-Allame Hindi: İrceh-ul Metalib s. 88
-Allame Hanefiyye Mir. Muhammed Salih Keşfi Tirmizi: Menakıb Iıl Keşfi ewel bab'da naklediyor

68- "En büyük hac günü, Allah ve Resulünden insanlara bir ilan bildirilir. Allah ve Peygamberi müşriklerden kesinlikle uzaktır."143

Tefsir ve tarih alimlerinin nakline göre, Tövbe suresinin bu ayeti indiğinde, Hz. Peygamber Ebu Bekiri Tövbe suresi ile Mekke'de bulunanlara ilan etmesi için gönderdikten sonra Cebrail (a.s) Peygambere gelerek şöyle dedi: "Rabbin sana selam söyler ve buyurur ki: Benim yerime ancak sen veya senden olan biri eda edebilir!" Bunu duyan Peygamber hemen Müminlerin Emiri Ali'yi Ebu Bekir'in arkasından gönderip, sureyi ondan almasını ve onu müşriklere İmam Ali'nin okumasını buyurdu. İmam Ali yolda Ebu Bekir'e yetişip, ayetleri onun elinden aldı. Mekke'ye ulaştığında, İmam Ali sureyi hazır olanlara bildirdi. Bu olaydan sonra Hz. Peygamber şöyle buyurdu: "Benim yerime ancak ben veya Ali eda edebilir."

Tefsir, tarih ve hadis alimleri bu ayetin tefsirinde yukarıda aktardığımız gibi bu olayı ittifak ile kaydediyorlar. Ve onlardan bazıları şunlardır:

-Sahih Buhari c. 5 s. 37
-Taberi: Camı-ul beyan fi Tefsir-ul Kur'an c. 1 s. 46
-Tefsir-ul Menar c. 10 s. 157
-Tefsir-ul Kur'an-ul Kerim Şeyh Şeltut s. 608
-Tefsir-ul Tehrir vel Tenvir c. 10 s. 100

142- Menakib Hatib Bağdadi s. 186
143- Tövbe Suresi  3

-Tefsir-ul Kasımi c. 8 s. 3069
-Durr'ul Mensur: Bu ayetin tefsirinde
-Nizamul Dur. C. 8 s. 364-365
-Tefsir-ul Kur'an-iI lil Kur'an c. 5 s. 698
-Menakıb Harezmi s. 24 ve 223
-Menakıb ibni Meğazili s. 112
-Feraidul Semteyn s. 58
-Sevaik-ul Muhrike s. 75, 93
-Mizan-ul İ'tidal Zehebi c. 1 s. 205
-EI İstiab c. 3 s. 35
-Kifayet-ul Talib s. 242
-Fezail Ali Bin Ebi T alıb İbni Hanbel c. 1 s. 43
-Hasais-ul Emiril Müminin Nisai s. 20
-Menakıb Ayni s. 18 ve 198

69- "Eğer antlaşmalarından sonra yine yeminlerini bozar ve dininize saldırırlarsa; o kafir önderlerini hemen öldürün çünkü onların yeminleri yoktur...."144 .

Hafız Hakim Haskanni'nin rivayetine göre: Müminlerin İmamı Hz. Ali şöyle buyurdu: "Cemel ve Sıfiın Savaşında, karşı tarafa ancak Allah'ın kitabındaki şu ayete dayanarak savaştım ve bu ayet bu gün için nazil oldu. Eğer antlaşmalarından sonra yine yeminlerini bozar ve dininize saldırırlarsa"145

Başka bir rivayette İmam Basra'da iken Cemel savaşı başlamadan önce bu ayeti okudu ve şöyle buyurdu: Anah'a andolsun ki, Resulullah (saa) bana ahdedip şöyle buyurmuştu: "Ey Ali! yeminlerini bozanlara; baği, asi olanlara ve dinden çıkanlara karşı savaşacaksın ki, bunların imanı yoktur. "

70- "Hacılara su vermeyi, Mecid-i Haram'ı onarmayı Allah'a ve Ahiret gününe iman edip de Allah yolunda cihat edenlerin imanı ile bir mi tutuyorsunuz? Onlar Allah katında bir olmazlar Allah zulmeden toplumu doğru yola iletmez." "İnanan, hicret eden, Allah yolunda mallarıyla canlarıyla cihat eden kimselere Allah katında büyük dereceler vardır. Kurtuluşa erenlerde işte onlardır."146

-----------------------

144- Tövbe Suresi 12 .
145- Şevadhid-ul Tenzil c. 1 s. 205, Kur'an'da Ehli Beyt s. 106

Hafız Süleyman, Nesai'nin ikinci cildinden Muhammed b. Kab El Kurtubi'nin şu rivayetine göre: "Bir gün Abd-ud Dar'dan
Talha b. Şeybe, Abbas b. Abd-ul Muttalib Kabe'ye olan hizmetlerinden bahsedip iftihar ediyorlardı. Talha, "Kabe'nin
anahtarları bende", Abbas ise "sulama işi bana ait" diyordu. Yanlarında bulunan Hz. Ali'de şöyle buyurdu: 'Ben bu beyte herkesten altı yıl öncesinden secde edenim ve cihat eden benim' dedi. Ve akabinde Cebrail (a.s) bu ayeti getirdi.
"Haccılara su vermeyi Mescid-i Haram-ı onarmayı..."147

İmam Muhammed Bakır (a.s) şöyle buyurdu: Ayet, Ali, Hamza, Cafer, Abbas ve Şeybe hakkında indi. Abbas ve Şeybe, Ali'ye karşı iftihar ederek, Abbas şöyle dedi: "Ben senden daha faziletliyim çünkü haccılara su vermek benim elimdedir. Şeybe de dedi ki: Ben de senden daha faziletliyim çünkü Mescid-i Haram-ı tamir etmek benim elimdedir: İmam Ali'de şöyle buyurdu:
Ben ikinizden daha faziletliyim. Çünkü sizden önce Allah'a iman ettim ve Allah yolunda cihatta ve hicrette bulundum."
İkisi de dedi ki: "Bizler Resulullahın (saa) vereceği hükme razıyız."

Beraberce Resulullah'ın huzuruna varıp, herkes dediğini tekrarladıktan sonra, yüce Allah Peygamberine şu ayetleri indirdi: "Siz, hacılara su vermeyi, Mescid-i Haram-ı tamir etmeyi, Allah'a ve Ahiret gününe inanan....."148

Ehl-i sünnetin önde gelen alimleri bu ayetin tefsir ve tevilinde yukarıda aktardığımız gibi rivayet ediyorlar ve onlardan
bazıları şunlardır:

146- Tövbe Suresi 19-20
147- Meveddet Pmarlani, s.18
148- Kur'an'da Ehl-i Beyt s. 108

-Kifayet-ul Talib s. 237-238 Kenci Şafii
-Ruhul Beyan c. 1 s. 323
-Nur-ul Ebsar s. 77
-Nuzhet-ul Mecalis c. 2 s. 169
-Tefsir-ul Celalin c. 1 s. 10
-Tefsirul Kurtubi c. 8 s. 91
-Tefsirul Menar c. 1 s. 216
-Tefsirul Kur'an-ul Azim c. 2 s. 241
-Cami-ul Beyan fi Tefsirul Kur'an c. l0, s. 68
-Mefatih-ul Gayb c. 4 s. 422
-Esbâb-ul Nuzul s. 182
-Durr'ul Mensur c. 3 s. 218
-Fusulul Mubimme s. 123
-Camı ul Usul c. 9 s. 477

71- "Ey İman edenler, Allah'tan korkun ve doğrularla beraber olun"149

İbn-i Asakır bu ayetin tefsirinde şöyle rivayet ediyor: Ayetten kasıt; "Ali bin Ebi Talib ile beraber olunuz."150

İbn-i Abbas bu ayetin tefsirinde şöyle demiştir: "Bu ayetteki 'Ey iman edenler' ve 'doğrularla beraber olun' hitaptan
kasıt, İmam Ali bin Ebi Talib'e has olarak nazil olmuştur."151

Bu ayeti kerimenin İmam Ali hakkında indiğini birçok sünni alimi kaydetmektedir. Onlardan bazıları şunlardır.

-İbn-i Hacer Heysemi: Sevaik-ul Muhrike s. 93
-Kenci Şafi: Kifayet-ul Talib s. 111
-Hamaveyni Şafii: Feraid-ul Semteyn c. 1 s. 68
-Suyuti: Ed Durr'ul Mensur c. 3 s. 390
-------------------------------

149- Tövbe Suresi 119
150- Tarih Medinet Dimeşk c. 2 s. 421-422
151 Menakibi Harezmi s. 196

-Hafız Süleyman Kunduzi: Meveddet Pinarlan. s. 33, 105,130
-Zerendi Hanefi: Nizam Durr-ul Semteyn s. 92
-Allame Hindi: İrceh-ul Metalıb Fi Menakıb Ali Bin Ebi Talib s. 60

72- ".....Hakka eriştiren mi, yoksa götürülmeden gidemeyen mi uyulmaya daha layıktır. Ne oluyor size,
nasıl hüküm ediyorsunuz?" 152

Hakim Haskani'nin nakline göre İbn-i Abbas bu ayetin tefsirinde şöyle demiştir: "Kendi aralannda tartışan kavim, bu münakaşayı Hz. Peygambere götürdüler ve Hz. Peygamber bazı sahabelerine emrederek onların aralarında hüküm
vermelerini istedi. Verdikleri hükümden razı olmadılar. Daha sonra İmam Ali'nin hüküm vermesini istedi. Onların arasında hüküm verdi ve onlar onun verdiği hükümden razı oldular. Bunun üzerine bazı münafıklar onlara şöyle dedi: Falan kişi
size hüküm etti fakat razı olmadınız. Fakat Ali size bir hüküm verdi ve onun hükmüne razı oldunuz vay halinize! Bunun mukabilinde yüce Allah Ali'nin hakkında bu ayeti indiirdi. 'Hakka eriştiren mi, yoksa...' Ondan dolayı ki, Ali'nin verdiği
hüküm en doğru hükümdür."153

73- "O gerçek mi? diye senden haber sorarlar. De ki: Rabbime and olsunı ki o, muhakkak gerçektir...." 154

Hafız Hakim Haskani'nin rivayetine göre: Mekke ehli Ya Muhammed, Ali'nin imameti hakkında söylediklerin gerçek mi?
Dediler. Hz. Resulullah buyurdu: "Rabbime andolsun ki, Ali hakkında söylediklerim doğrudur. "155
--------------

152 -Yunus Suresi 35
153- Şevahid-ul Tenzil c. 1 s. 265
154- Yunus Suresi 53
155- Sevahid-ul Tenzil c. 1 s.267


74- "De ki: Allah'ın fazileti ve rahmeti ile..."156

Sünni alimlerinin önde gelenlerinden biri olan İbn-i Asakir Tarih Medinet-i Dimeşk' adlı kitabında, Abdullah Bin Abbas'ın bu ayetin tefsirinde şöyle dediğini rivayet ediyor: "Allah'ın Fazileti Resulullah (saa) ve Allah'ın Rahmeti ise Ali'dir."157

75- "Biliniz ki, Allah'ın dostlarına korku yoktur, onlar üzülmeyeceklerdir." 158

Harezmi Enes'den Hz. Peygamber şöyle buyurdu: "Ali ve Onun zürriyeti ve sevenleri (taraftarları) cennete ilk önce gireceklerdir. Ve Onlar cennette Allah'in ve Allah dostlarının komşularıdır. "159

Hakkim Haskani Ebu Hureyre'den Hz. Resulullah şöyle buyurdu: "....İnsanların üzüldüğü ve insanların korktuğundan korkmazlar ve üzülmeyecekler, eğer onlar üzüldüğünde biliyor musunuz kimlerdir. " Dediki: "Hayır ya Resulullah"
Hz. Resulullah buyurdu: "Onlar, Ali bin Ebi Talib, Hamza b. Abdulmuttalib, Cafer ve Akil'dır. " Hz. Resulullah daha sonra
bu ayeti kerimeyi okudu: "Biliniz ki, Allahın dostlarına korku yoktur "160

76- "Ona bir hazine indirilseydi, yahut onunla berâber yanında bir melek de gelseydi demelerine sıkılarak sana vahyedilenlerin bir kısmını terk ediverecek misin? Sen ancak bir korkutucusun ve Allah her şeyi korur."161

Bu ayetin tefsirinde Hz. İmam Cafer-i Sadık (a. s) şöyle buyurdu: Ayeti kerimenin iniş sebebi şudur: Hz. Peygamber (saa) bir gün İmam Ali'ye buyurdu ki: "Ey Ali! Allah'tan seni bana vezir kılmasını istedim ve kabul etti; Seni vasim kılmasını istedim, kabul etti ve seni ümmetimin üzerine halifem olmanı istedim yine kabul etti!"
------------------

156- Yunus Suresi 58
157- Tarihık Medinet Dimeşk. s. 428, Fazılet-i Ehli Beyt-i Resulullah s. 73
158- Yunus Suresi 62
159- Menakib Harezmi s.32
160 Sevahid-ul Tenzil c. 1 s. 270
161- Hud Suresi 12

Hz. Peygamberin yanında duran, Kureyşliler'den iki kişi birbirine şöyle dediler: "Allah'a ant olsun ki, su tulumunun içinde çürümüş, eskimiş bir tabak hurma, Muhammed'in Rabbin'den istediğinden daha hayırlıdır. Rabbin den bir melek gelseydi de, ona yardımcı olsaydı veyahut ona mülk indirseydi de, fakirliğini giderseydi Allah'a and olsun ki, kendisi hakla veya batılı Allah'tan dileseydi, isteği kabul edilecekti!" Ve bunun akabinde Yüce Allah bu ayeti kerimeyi indirdi?: "Ona bir hazine indirilseydi, yahut onunla beraber yanında bir melek de gelseydi..."162

Sünni alimlerinden olan Hakim Haskani'de bu ayetin tevil ve tefsirinde yukarıda naklettiğimiz hadise yakın bir hadis nakletmiştir. 163

77- "Rabbinden apaçık bir delile sâhip olan, bundan başka bir de tanığı olup..." 164

Hafız Süleyman kunduzi, İmam Ali'nin bu ayetin tefsirinde şöyle buyurduğunu naklediyor: "Beyyine (Açık bir delil)
Hz. Muhammed; Şahid de benim"165

Şevkani'nin nakline göre bu ayet hakkında, Hz. Resulullah (saa) şöyle buyurdu: "Rabbinden açık bir delil üzerinde bulunan benim ve ardınca da rabbi tarafından bir şahid gelen ise Ali'dir. "166

İbn-i Asakir Tarih Medinet-i Dimeşk' adlı kitabında bu ayetin tefsirinde yukarıda naklettiğimiz rivayet aynen nakledililiyor.167

Sünni alimlerinin önde gelenleri bu ayetin tefsirinde, bu ümmetin şahidinin İmam Ali olduğuna dair birçok rivayetler nakletmişlerdir ve onlardan bazıları şunlardır:

Suyutı: Durr'ul Mensur c. 3 s. 324
Muttuki Hindi Hanefi: Kenzul Ummal c. 1 s. 251
Kenci Şafii: Kifayet-ul Talib s. 111
Fahri Razi: Mefatih-ul Gayb bu ayetin tefsirinde
Harezmi: Menakib Harezmi s. 197
Meğazili: Menakıb İbn-i Meğazili s. 270-271
İbn-ı Ebi-l Hedid Mutezili: Şerh-ul Nehcul Belağa c. 1 s.208 Mısır
Taberi: Cam-ul Beyan Fi Tefsir-ul Kur'an c. 21 s. 10
Cevzi: Tezkiretul Havas-ul Ummeh s. 10
Hindi Ubeydallah Besmel: İrceh-ul Metalib s. 62
Mes'ud el Beğvi: Ma'alim el Tenzil c. 3 s. 224
Alaeddin Ali Bin Muhammed Hanin: Hanin T efsiri c. 3 s.224

------------------

162- Kur'an'da Elh-i Beyt s.124
163- Şevahid-ul Tenzil c. 1 s.282-283
164- Hud Suresi 17
165- Meveddet Pınarlani s. 25
166- Feth-ul Kadir c. 2 s. 466
167- Tarih Medinet-i Dirneşk s. 420-421

78- "Yeryüzünde hepsi de aynı kaynaktan sulanan birbirine sınır toprak parçaları, üzüm bağları... "168

Cabir b. Abdullah Ensari bu ayetin tefsirinde, Hz. Resulullah'ın İmam Ali'ye şöyle dediğini duydum: " Ya Ali, insanlar muhtelif soylardan sen ve ben ise bir soydanız (bir ağaçtanız)" demiştir.169

79- "Şüphesiz sen bir uyarıcısın fakat her toplumun hadisi (yol göstericisi) vardır. "170

Sa'lebi'nin rivayetine göre; İbn-i Abbas bu ayetin 'tefsirinde şöyle demiştir: Bu ayet indiği zaman Hz. Resulullah şöyle dedi: "Uyarıcı benim, hadi ise Ali'dir. Ya Ali benden sonra hidayet ehl-i seninle hidayeti seçecektir. "
------------------

168. Ra'd Suresi 4
169. Durr'ul Mensur bu ayetin tersirinde, Kenzul Umma! c. 6 s. 154 Menakıb Harezmi s. 86, Mustedrek Alal Sahiheyn c. 2 s. 241
170. Rad Suresi 7

Tefsir alimleri bu ayetin tefsirinde de, bu ayetteki Hadi hitabından, İmam Ali (a.s)'nin kastedildiğini nakletmektedirler.
Ve onlardan bazıları şunlardır.

-Taberi: Cami-ul Beyan c. 13 s. 72
-İbn-i Sabbağ (maliki): Fusul-ul Muhimme fasıl 1
-Şeblenci (Şafii): Nur-ul Ebsar s. 70
-Mufessirlerin Şeyhi İsmail Hanifi: Ruhul beyan c. 2 s. 440
-Süleyman Kunduzi: Meveddet Pınarlan s. 26
-Kenei: Kifayet-ul Talib s. 109
-Nisaburi: Mustedrek alal Sahiheyn c. 3 s. 129
-Mutteki Hanefi Hindi: Kenzul Ummal c. 1 s. 251
-Fahri Razi: Mefatih-ul Gayb bu ayetin tefsirinde
-Suyutl: Durr'ul Mensur
-Fakir Ayni: Menakıb Ayni s. 18- 26
-Hakim Haskani: Şevahid-ul Tenzil c. 1 s. 301-302
-İbn Şehr-i Aşub: Menakib İbn-i Şehr Eşub c. 3 s. 83

80- "Onlar ki, inanmışlardır ve kalpleri Allah'ı anmakla huzura kavuşmuştur. Dikkat edin gerçekten kalpler, ancak Allah'ı anmakla huzura kavuşur."171

Suyuti'nin rivayetine göre İmam Ali, Hz. Resulullah'tan şöyle naklediyor: "Onlar ki inanmışlardır ve kalpleri Allah'ı..." bu ayette, "Kim Allah ve Resulünü sever ve Ehli Beyt'imi samimi sever. "172

Hz. Resulullah (saa) İmam Ali'ye şöyle buyurdu: 'Bu ayetin kimin hakkında indiğini biliyor musun?" İmam Ali dedi ki: "Allah ve Resulu daha iyi bilirler." Resulullah (saa) buyurdu ki: 'Bu ayet, beni tasdik edip bana iman edenler ve senin zürriyetini senden sonra da sevip sizlere bu emri (halifeliği) teslim edenler hakkında inmiştir. "173
---------------------

171. Rad Suresi 28
172. Durr'ul Mensur bu ayetin tersirinde

81- "İman edip iyi ameller işleyenler için hoş bir hayat (tuba) ve güzel bir gelecek vardır." 174

Süleyman Kunduzi Sa'lebi'den naklettiği rivayetine göre İmam Muhammed Bakır'dan Hz. Resululaha bu ayeti kerimenin manası sorulduğunda şöyle buyurdu: "0, kökü benim evimde, dalları cennete uzanan Allah'in öz eliyle cenneti Adne diktiği
bir ağaçtır. "

Ya Resulullah! Bu ağaç hakkında, önceden buyurmuşdunuz ki, onun kökü Ali ve Fatıma'nın evinde, dalları da cennet ehlinin üzerinde diye sorulduğunda, Hz. Muhammed şöyle buyurdu: "Benim evimle Ali ve Fatımanın evi birdir. Cenab-ı Hak kendi eli ile diktiği bu ağaca ruhundan ruh üflemiştir. Güzelliği tarif ve tavsife gelmez, lütuf ve nimetleri benzersizdir. "175

Bu hadisi bir çok Sünni alimi nakletmiştir. Onlardan bazıları şunlardır:

Kurtubi: Tefsirul Kurtubi c. 9 s. 217
Suyutı: Durr'ul mensur c. 4 s. 59
Hakım Haskani Hanifi: Şevahid-ul tenzil c. 1 s. 5 ve c. 3 s.306